Onbemande luchtvaartuigen, of drones, zijn niet nieuw. Het Oostenrijkse Rijk gebruikte onbemande ballons om bommen te laten vallen tijdens het beleg van Venetië in 1849, met wisselend resultaat. In de 20e eeuw experimenteerden legers regelmatig met onbemande vliegtuigen, opnieuw met wisselende resultaten.[1] En in de jaren 2000 en 2010 werden Amerikaanse drones zoals de Predator en Reaper symbolisch voor de Global War of Terror.[2]
Maar pas in de afgelopen jaren zijn drones gaan worden gezien als een bepalende technologie van moderne defensie. Oekraïne is het gebruiksscenario geworden. De voortdurende oorlog heeft drones gebruikt om vijandelijke posities te verkennen, het slagveld in kaart te brengen, gegevens te verzamelen, vuur te richten en te corrigeren en korte- en langeafstandsaanvallen uit te voeren. Dit heeft de effectiviteit van drones aangetoond wanneer ze zowel op grote schaal als met een hoge mate van connectiviteit worden gebruikt.
Streamer: Ontdek de beleggingscase voor de Drone ETF <met link naar: https://hanetf.com/fund/dron-drone-etf/>
Drones zijn “attritable” en moeten daarom op schaal worden geproduceerd
In defensiejargon worden drones soms omschreven als “attritable”.[3] Dit betekent simpelweg dat ze worden gebruikt met de verwachting dat veel ervan verloren zullen gaan en vervangen worden. Dit staat in schril contrast met gevechtsvliegtuigen, oorlogsschepen of tanks. Dit zijn dure, bemande platforms, dus legers hechten veel waarde aan het beschermen ervan. Drones daarentegen worden vaak in grotere aantallen ingezet in de veronderstelling dat er veel verloren zullen gaan.
Maar als een leger drones op grote schaal wil gebruiken, moet het in staat zijn om op schaal te produceren. Drones zijn niet langer “attritable” als ze niet gemakkelijk vervangen kunnen worden. We zien dit al in de praktijk in Oekraïne. In 2025 produceerde Oekraïne ongeveer 4 miljoen drones. Dit jaar wordt verwacht dat het ongeveer 7 miljoen produceert. Ter vergelijking: de Verenigde Staten produceren jaarlijks 100.000[4] exemplaren. Het feit dat veel van deze in de VS geproduceerde drones “high-end” (en duurder) zijn, versterkt het punt alleen maar. Het probleem dat de VS en andere NAVO-leden hebben als het gaat om droneproductie.
De VS onderneemt nu concrete stappen om dit aan te pakken. Het begrotingsvoorstel van het Amerikaanse Ministerie van Oorlog voor het boekjaar 2027 bevat ongeveer 70 miljard dollar aan verzoeken voor drones en tegendrone-uitgaven.[5] Een groot deel daarvan zal gericht zijn op het vergroten van de droneproductiecapaciteiten van de VS. De Amerikaanse minister van Oorlog heeft gesteld dat een belangrijk doel is om “de Amerikaanse industriële capaciteit op gang te brengen en de prijzen te verlagen, zodat ons leger voldoende kan budgetteren voor onbemande wapens.”[6]
Onlangs werd zelfs gemeld dat het Witte Huis in gesprek was om directe financiering te verstrekken aan Amerikaanse dronebedrijven, zodat zij hun productiecapaciteit kunnen opschalen.[7] Directe investeringen van de Amerikaanse overheid in defensiebedrijven om hun toeleveringsketen op te schalen hebben voorrang, waarbij het Department of War eerder dit jaar $1 miljard investeerde in L3Harris om zijn raketcapaciteiten te versterken.[8]
Als gevolg daarvan hebben gespecialiseerde dronebedrijven steeds meer de aandacht van investeerders getrokken. Veel toonaangevende dronespecialisten zoals Red Cat, Ondas en Unusual Machines hadden in 2025 een omzet van minder dan $100 miljoen, wat betekent dat zelfs een fractie van de $70 miljard aan DoW-drone-uitgaven mogelijk transformerend kan zijn.[9]
Drone-schaal veroorzaakt een software- en cyberprobleem
Maar hoe belangrijk het ook is om drones op grote schaal in te zetten, het wordt pas nuttig als die drones gecoördineerd en verbonden zijn. Dronepiloten moeten meerdere drones tegelijk kunnen besturen. Tegelijkertijd moet de enorme hoeveelheid data die observatiedrones verzamelen worden gesorteerd, geanalyseerd, begrepen en beoefend. AI en software zijn daarom nodig om het massale gebruik van drones nuttig te maken.
Swarmer is een voorbeeld van een bedrijf dat assisteert aan de coördinatiekant. Het biedt software waarmee één drone-operator honderden drones in één gecoördineerde “zwerm” kan laten vliegen. De software van het bedrijf is al in Oekraïne gebruikt bij meer dan 100.000 gevechtsmissies.[10]
Als het gaat om gegevensverwerking behoort Palantir tot de bekendste namen. Zoals de ervaring in Oekraïne heeft laten zien, verzamelen drones enorme hoeveelheden data, veel meer dan een mens zelf kan analyseren. De waarde van die data hangt af van of ze gecombineerd kunnen worden met andere bronnen van slagveldinformatie en snel kunnen worden omgezet in beslissingen.
De software van Palantir bevindt zich in de data- en besluitvormingslaag van de moderne defensie. Het Maven Smart System wordt bijvoorbeeld gebruikt om grote hoeveelheden slagveldgegevens te verwerken, waaronder van drones en satellieten, en om besluitvorming te ondersteunen.
Maar hoewel drones symbool staan voor een meer software-ondersteunde vorm van verdediging, maken ze deel uit van een bredere verandering. Moderne legers worden over het algemeen steeds meer afhankelijk van data. Inlichtingen, surveillance, logistiek, doelwitbepaling, luchtverdediging, commandosystemen en communicatie zijn allemaal steeds meer afhankelijk van software en netwerken. Hoe meer informatie een leger verzamelt, hoe meer het die gegevens snel moet verwerken, beschermen en delen.
Dit creëert een ander soort kwetsbaarheid: data die gestolen of beschadigd raakt. Daarom is cyberbeveiliging onderdeel geworden van de moderne defensie. Dit speelt bedrijven zoals Palo Alto Networks, CrowdStrike en Fortinet in de kaart. Ze zijn gevestigd in de bredere cyberverdedigingsmarkt die netwerken, eindpunten, identiteiten, cloudsystemen en overheidsinfrastructuur beschermt, en hebben contracten met NAVO-geallieerde regeringen.[11]
Drones wijzen op verdediging 2.0
In de afgelopen twee jaar is de aandacht van investeerders getrokken door het uitbreiden van de NAVO-defensiebudgetten en groeiende orderachterstanden bij de grote defensieprimes – en dat is niet zonder reden.
Maar het defensieverhaal gaat niet alleen over meer uitgaven, maar ook over hoe defensie zelf verandert. De oorlog in Oekraïne heeft aangetoond dat moderne legers op grote schaal moeten produceren, enorme hoeveelheden data moeten verwerken en de netwerken en softwaresystemen moeten beschermen waarop ze steeds meer afhankelijk zijn.
De opkomst van drones is een onderdeel van deze bredere verschuiving richting Defence 2.0: een meer data-afhankelijke vorm van verdediging, waarbij software, beveiligde netwerken en cyber cruciale onderdelen van militaire capaciteit worden.
[1] https://www.propelrc.com/history-of-drones/
[2] https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2010/07/the-rise-of-the-drones/308156/
[3] https://a16z.com/keeping-the-drone-swarm-alive/
[4] https://united24media.com/latest-news/bloomberg-ukraine-now-produces-more-military-drones-than-nato-combined-13330
[5] https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/4466038/department-of-war-releases-the-presidents-fiscal-year-2027-budget/
[6] https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4346822/war-department-asks-industry-to-make-more-than-300k-drones-quickly-cheaply/
[7] https://www.wsj.com/politics/national-security/trump-us-drone-company-funding-cadef1f7?msockid=0691dac183986bf717d6ce5d82536a73
[8] https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/4376463/department-of-war-announces-1-billion-direct-to-supplier-investment-to-secure-t/
[9] https://hanetf.com/news-insights/how-much-will-the-us-military-spend-on-drones/
[10] https://getswarmer.com/news/shoot-move-communicate-combat-fundamentals-in-the-modern-battlespace/
[11] https://vettafi-docs.b-cdn.net/Factsheets/NATOP%20Factsheet.pdf
